Gąski – pyszny grzyb jadalny. Rodzaje i przepisy

Gąska to grzyb jadalny z suchych lasów. Rodzai gąsek jest sporo, dlatego warto je poznać i wiedzieć, które są jadane, a których nie wolno spożywać. Jak rozpoznać grzyby z tej rodziny? Poniżej znajdziesz wszystkie przydatne informacje i znajdziesz sprawdzone przepisy, dzięki którym gąski będą dobrze smakowały i zachowają swój aromat.

Gąski — co to za grzyby?

Gąski to grzyb należący do rzędu pieczarkowców, a jego rodzai może być nawet kilkadziesiąt. Polska nazwa „gąska” pochodzi jeszcze z pierwszej połowy XIX wieku. Inne nazwy to m.in. brzegowłosek, rycerzyk, opieńki oraz bedłka.

Nie wszystkie gąski są jadalne, a pomyłka w trakcie zbierania grozi poważnym zatruciem, a nawet śmiercią. Dlatego warto nauczyć się rozpoznawać gatunki bezpieczne dla ludzi oraz te, na które należy uważać.

Gąski grzyby — rodzaje jadalne

w Polsce do gatunków jadalnych należą:

Gąska zielonka

  • gąska zielonka to grzyb jadalny rosnący późną jesienią, największy wysyp przypada na okres od października do grudnia,
  • ma charakterystyczny, zielonożółty trzonek oraz delikatne blaszki w tej samej barwie,
  • jej zapach jest lekko zbożowy, pszeniczny,
  • smak ma orzechowy oraz nieco słodki.

Gąska czerwieniejąca

  • ma białawy trzon z szarymi lub brązowo-czarnymi włókienkami i czarno-brązowe łuski (czasem są różowe),
  • ma mączny zapach i smak,
  • czerwienieje podczas przechowywania,
  • występuje przeważnie w lasach liściastych i iglastych, najczęściej pod bukami.

Gąska niekształtna (inne nazwy to gołąbka, siwka lub gąska siwna)

  • ma bladoszary, dość gruby trzon, a blaszki są koloru żółtego i przybierają różne jego odcienie,
  • ma błyszczący kapelusz o brązowofioletowej barwie, który często pokryty jest śluzem, dlatego czasem przyklejają się do niego igły drzew iglastych, liście czy ziarenka piasku,
  • ma delikatny smak oraz bardzo mięsistą konsystencję.

Gąska wiosenna

  • ma jasnokremowy, gruby trzonek oraz dość szeroki kapelusz w tym samym kolorze (wyglądem przypomina pieczarkę),
  • ma blaszki białe lub białożółte,
  • w Polsce występuje na terenie całego kraju: porasta łąki, pastwiska, zarośla i tereny podgórskie,
  • ma intensywny smak.

Gąska topolowa

  • ma jasnokremowy trzon oraz błyszczący, jasnobrązowy kapelusz (przypomina brązową pieczarkę),
  • pod wpływem dotyku białe blaszki brunatnieją,
  • ma wytrawny i nieco orzechowy zapach, a w przypadku starych owocników może on być nieco cierpki,
  • preferuje siedlisko topoli oraz przydrożnych łąk i pastwisk.

Gąska wierzbowa

  • ma biały trzon i blado-szary lub szaro-brązowy kapelusz,
  • ma mączny zapach,
  • bardzo łatwo można ją pomylić z innym grzybem, ponieważ ma ona swoich trujących sobowtórów (np. trującą gąską tygrysią lub lekko trującą gąską pieprzną/ rózgowatą) dlatego zbieranie gąsek o szarej lub czarnej barwie kapelusza poleca się wyłącznie osobom, które bardzo dobrze rozpoznają ich poszczególne gatunki.

Gąska ziemistoblaszkowa

  • ma smukłe i jasnokremowe trzonki, a kapelusze mają charakterystyczny baldaszkowaty kształt i szarobrązową barwę,
  • w smaku są bardzo delikatne i najmniej intensywne ze wszystkich jadalnych gąsek,
  • preferuje środowisko lasów mieszanych oraz liściastych.

Gąski grzyby — rodzaje niejadalne

Niestety smaczne i jadalne gatunki gąsek mogą przypominać inne odmiany, które są groźne dla organizmu człowieka. Należą do nich m.in.:

Gąska tygrysia

Gąskę tygrysią można pomylić z kilkoma grzybami, m.in. z jadalną gąską czerwieniejącą. Jej cechy charakterystyczne to:

  • ochrowo-rdzawy trzon i szaro-brązowy kapelusz z włóknistymi, srebrzysto-szarymi lub szaro-czarnymi strzępkami,
  • po przekrojeniu nie zmienia barwy,
  • przyjemny, lecz niewyraźnym mącznym zapach,
  • występuje w lasach iglastych i liściastych.

Zatrucie gąską tygrysią początkowej fazie objawia się biegunką oraz długotrwałym bólem brzucha przypominającym kolkę.

Gąska pieprzna

Gąskę pieprzną można pomylić z gąską ostrą, która również jest trująca. Jej cechy charakterystyczne to:

  • biały lub szary trzon, a kapelusz jest popielaty lub metalicznie szary,
  • jedwabista skórka, którą będąc sucha — lśni w słońcu,
  • zapach podobny jest do rzodkiewki,
  • występuje w lasach iglastych, bardzo rzadko w liściastych.

Gąski — grzyby przepisy

Gąski to jedne z najsmaczniejszych polskich grzybów. Po ich zebraniu należy je dokładnie umyć, ponieważ grzyby te rosną najczęściej na piaskach, a drobne ziarenka chętnie wchodzą między blaszki pod kapeluszem.

Smażone gąski

Składniki: grzyby gąski, mąka, sól, olej do smażenia.

Przygotowanie: Grzyby dokładnie oczyść szczoteczką i umyj w ciepłej wodzie, wypłukując piach. Obetnij nóżki i odsącz kapelusze na sitku. Na patelni rozgrzej tłuszcz. Każdego grzybka posól i obtocz w mące. Kładź na rozgrzany olej i smaż z obu stron do momentu, aż nabiorą złotego koloru.

Gąski marynowane

Składniki: 1 kg grzybów gąsek, 4 szklanki wody, 4 liście laurowe, 10 szt. ziela angielskiego, 300 ml octu, 4 łyżki soli, 3 łyżki cukru.

Przygotowanie: Grzyby dokładnie oczyść szczoteczkę i namocz w zimnej wodzie. Z cukru, octu i soli przygotuj zalewę. Do wyparzonych słoików dodaj ziele angielskie i liście laurowe. Na koniec dodaj grzyby i zalej gorącą wodą. Całość odstaw do ostudzenia.

Gąski panierowane

Składniki: grzyby gąski, 3 jajka, 3 łyżki mąki, mleko, sól, pieprz, bułka tarta, olej do smażenie.

Przygotowanie: Wymieszaj jajka, mąkę, odrobinę mleka (ciasto ma mieć konsystencję jak na naleśniki), dodaj sól i pieprz. Zalej tym dokładnie oczyszczone gąski. Po ok. 20 min panieruj grzyby w bułce tartej i smaż na patelni na głębokim tłuszczu.

Dodaj komentarz