Obydwu czy obydwóch – poprawna odmiana i przykłady użycia w zdaniach

Obydwu czy obydwóch – która forma jest poprawna?

Czy kiedykolwiek pisząc lub mówiąc, zawahałeś się, czy użyć formy „obydwu” czy „obydwóch”? Nie jesteś sam – to jedno z tych zagadnień językowych, które budzą wiele wątpliwości nawet wśród rodzimych użytkowników języka polskiego. Dziś rozwiewamy wszelkie wątpliwości i zaglądamy w głąb gramatycznych tajników języka, by raz na zawsze wiedzieć, jak poprawnie posługiwać się tymi wyrazami.

Jak odmienia się liczebnik „obaj”?

Zarówno „obydwu”, jak i „obydwóch” to formy dopełniacza/lp. i celownika/liczby mnogiej liczebnika „obaj”. Liczebnik ten używany jest w odniesieniu do dwóch osób rodzaju męskiego żywotnego – zwykle mężczyzn lub chłopców. W pozostałych rodzajach używa się odmiany „obie” (dla rodzaju żeńskiego) oraz „oba” (dla rodzaju nijakiego i pozostałych przypadków).

Oto przykładowe formy odmiany liczebnika „obaj”:

• Mianownik: obaj (np. Obaj chłopcy przyszli wcześniej.)
• Dopełniacz: obu/obydwu/obydwóch (np. Nie znam obu braci.)
• Celownik: obu/obydwu/obydwóch (np. Daj to obu kolegom.)
• Biernik: obu/obydwu (np. Widzę obu nauczycieli.)
• Narzędnik: oboma/obydwoma (np. Idę z oboma kuzynami.)
• Miejscownik: obu/obydwu (np. Mówię o obu sąsiadach.)

Obydwu a obydwóch – która forma jest bardziej poprawna?

Forma „obydwóch” bywa uznawana za nieco bardziej potoczną i mniej oficjalną, chociaż w języku potocznym uchodzi za akceptowalną. Jednak to forma „obydwu” jest preferowana w oficjalnych wypowiedziach, tekstach pisanych, a przede wszystkim w piśmie urzędowym i naukowym.

Większość współczesnych słowników języka polskiego klasyfikuje „obydwu” jako formę wzorcową i zalecaną do użycia, natomiast „obydwóch” traktuje jako formę dopuszczalną, ale mniej preferowaną. Niemniej, obie są poprawne gramatycznie i można się nimi posługiwać w większości kontekstów.

Dlaczego istnieją dwie formy?

Podobnie jak w przypadku wielu innych wyrazów w języku polskim, również liczebniki mają swoje warianty fleksyjne, które wynikają z różnic stylistycznych, a czasem także regionalnych. Forma „obydwóch” powstała poprzez analogię i rozszerzenie formy bazowej „obaj”, tak jak np. „dwóch” odnosi się do „dwa”, podobnie „obydwóch” – do „obaj”.

Użytkownicy języka często tworzą formy redunantne – takie, w których pewne elementy nakładają się, ale nie są błędne. Przykładowo „wszyscy razem” – choć „wszyscy” zakłada „razem”, taka forma jest często używana i akceptowalna. Podobnie jest z „obydwóch” – jest to konstrukcja nieco nadmiarowa, ale semantycznie zrozumiała i powszechnie przyswajana przez użytkowników języka.

Najczęstsze błędy językowe związane z użyciem „obydwu” i „obydwóch”

Choć obie formy są poprawne, często dochodzi do błędów związanych z ich nieodpowiednim zastosowaniem w zdaniu. Oto niektóre z najczęstszych pułapek językowych:

• Stosowanie formy „obydwóch” w bierniku: poprawnie powinno być „Widzę obydwu kolegów”, a nie „obydwóch kolegów”.
• Przestawianie rodzaju – np. „Widzę obydwie chłopaki” – forma „obydwie” odnosi się do rodzaju żeńskiego, więc powinno być „obydwu chłopaków”.
• Użycie „obydwóch” w miejscu, gdzie wymagana jest forma narzędnika: zamiast „z obydwóch” poprawnie będzie „z obydwoma”.

Przykłady użycia w zdaniach – forma „obydwu”

Poniżej przedstawiamy przykładowe zdania z użyciem formy „obydwu”:

1. Nie znam dobrze obydwu kandydatów na stanowisko.
2. Dyrektor podziękował obydwu pracownikom za ich zaangażowanie.
3. Dostałam prezenty od obydwu braci.
4. Proszę zaprosić obydwu profesorów na spotkanie.
5. Rozmawiałem z obydwu sąsiadami w sprawie remontu.

Przykłady użycia w zdaniach – forma „obydwóch”

Choć forma „obydwóch” jest mniej oficjalna, również można ją znaleźć w codziennych wypowiedziach:

1. Nie mogłem się zdecydować, którego z obydwóch wybrać.
2. Widząc zaangażowanie obydwóch pracowników, dyrektor nie żałował awansu.
3. Mam ogromny szacunek do obydwóch rodziców.
4. Według nauczycielki postawa obydwóch uczniów była wzorowa.
5. W sądzie zaproszono świadków – obydwóch kolegów oskarżonego.

Jakie formy warto zapamiętać na co dzień?

W codziennej komunikacji warto dążyć do form językowo neutralnych lub oficjalniejszych – zwłaszcza w tekstach pisanych, wypowiedziach publicznych czy oficjalnych pismach. Dlatego najbezpieczniej jest stosować formę „obydwu”, która uchodzi za bardziej uniwersalną i neutralną stylistycznie. Jeśli jednak posługujesz się formą „obydwóch” i jesteś w sytuacji nieformalnej – nie musisz się obawiać: również taka forma jest akceptowana, choć mniej promowana przez słowniki.

Obu, obydwu czy obydwóch – co z formą skróconą?

Dopełniacz i celownik liczebnika „obaj” ma jeszcze jedną, skróconą formę – „obu”. Na przykład:

• Nie znam obu panów.
• Daj to obu członkom zespołu.
• Rozmawiam o obu projektach.

Forma „obu” jest również w pełni poprawna, a przez wielu językoznawców uważana za najzwięźlejszą i najbardziej formalną. Zatem masz do wyboru aż trzy poprawne możliwości: obu, obydwu i obydwóch. Decyzja, której z nich użyjesz, zależy przede wszystkim od kontekstu oraz stylu wypowiedzi.