Ugryzienie osy najczęściej objawia się nagłym, piekącym bólem w miejscu ukłucia, któremu towarzyszy niewielki obrzęk, lekki świąd i zaczerwienienie skóry. Są to typowe objawy, które zazwyczaj ustępują w ciągu kilku godzin lub dni.
Inaczej wygląda to u osób, które są uczulone na jad osy. U alergików obrzęk po ugryzieniu może być znaczny (o średnicy większej niż 10 cm) i utrzymywać się dłużej niż dobę. Towarzyszą mu objawy ogólnoustrojowe, takie jak ból głowy, gorączka czy osłabienie. W cięższych przypadkach może wystąpić uogólniona reakcja alergiczna, objawiająca się dusznością, obrzękiem gardła i języka, zawrotami głowy czy spadkiem ciśnienia krwi, wymagająca natychmiastowej pomocy medycznej. Szczególnie niebezpieczne są ugryzienia w okolicach jamy ustnej i szyi.
Ugryzienie osy a pszczoły – czym się różnią?
Ugryzienia pszczoły i osy mogą wywoływać podobne objawy, ale mechanizm ich działania jest różny ze względu na odmienny skład chemiczny jadu. Jad pszczoły zawiera przede wszystkim melitynę – białko silnie prozapalne, które odpowiada za ból i opuchliznę. Oprócz tego ma w składzie fosfolipazę A2, która jest głównym alergenem odpowiedzialnym za reakcje uczuleniowe.
Z kolei jad osy zawiera m.in. acetylocholinę i kininy powodujące rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz wywołujące pieczenie, swędzenie i ból. W jego składzie znajdują się również enzymy proteolityczne, które mogą uszkadzać tkanki w miejscu ukłucia.
Pierwsza pomoc w przypadku ugryzienia
Jak powinna wyglądać pierwsza pomoc po użądleniu osy? Najpierw warto upewnić się, że miejsce jest bezpieczne i oddalić się od owadów.
Jeśli u osoby, która została ugryziona, nie występują reakcje alergiczne, należy ostrożnie usunąć żądło, nie ściskając go. Następnie zaleca się, aby oczyścić miejsce użądlenia preparatem dezynfekującym i schłodzić skórę zimnym okładem, który łagodzi ból i obrzęk. W przypadku miejscowej reakcji alergicznej można zastosować maść łagodzącą lub lek przeciwbólowy i przeciwhistaminowy.
Gdy rozwija się silna reakcja alergiczna lub wstrząs anafilaktyczny, konieczne jest natychmiastowe wezwanie pogotowia ratunkowego, monitorowanie stanu poszkodowanego i odpowiednie ułożenie jego ciała, podanie adrenaliny (jeśli jest dostępna) oraz przygotowanie się do udzielenia resuscytacji w razie potrzeby. Szczególną ostrożność należy zachować przy użądleniach w okolicy jamy ustnej, które mogą szybko prowadzić do obrzęku utrudniającego oddychanie [1].
Domowe sposoby na ugryzienia
U osoby, która nie jest uczulona na jad osy, sprawdzą się domowe sposoby na ugryzienia. Co można zrobić, aby zmniejszyć ból, obrzęk i zaczerwienienie?
Jednym z najskuteczniejszych sposobów jest schłodzenie miejsca ugryzienia – można przyłożyć kostki lodu zawinięte w gazę, zimny okład lub zwilżony chłodną wodą ręcznik. Przy łagodnych reakcjach na jad owada skuteczne mogą być również okłady z octu. Wystarczy nasączyć wacik zwykłym octem lub octem jabłkowym i delikatnie przyłożyć do miejsca ukłucia.
Należy pamiętać, aby nie drapać miejsca ugryzienia. Choć przynosi to chwilową ulgę, może doprowadzić do rozwoju wtórnej infekcji [1].
Jak zapobiec ugryzieniu osy?
Zapobieganie ugryzieniu osy jest szczególnie istotne u osób uczulonych na jad owadów oraz u dzieci. Aby zmniejszyć ryzyko, warto zachować kilka prostych zasad:
- nie chodzić boso w trawie czy piasku, gdzie mogą znajdować się gniazda owadów
- unikać sadów, kwitnących ogrodów i pasiek
- zachować spokój w przypadku pojawienia się osy
Podczas posiłków na świeżym powietrzu należy sprawdzać, czy w pobliżu napojów lub jedzenia nie siedzi owad. Dodatkowo warto zrezygnować z mocnych zapachów i wybierać ubrania w jasnych, stonowanych kolorach, które mniej przyciągają owady.
Ugryzienie osy wywołuje ból, pieczenie, obrzęk, zaczerwienie skóry i swędzenie w miejscu ukłucia. W większości przypadków są to objawy o łagodnym charakterze, które nie wymagają pilnej interwencji medycznej. Inaczej wygląda to u osób uczulonych na jad owadów, u których może dojść do silnej reakcji alergicznej, a nawet wstrząsu anafilaktycznego. Warto znać ich objawy, a także zasady postępowania, aby w porę udzielić pomocy.
- https://mgr.farm/farmakoterapia/nowoczesne-spojrzenie-na-stany-po-ukaszeniach/
